Bizhaberiz Bağımsız Haber Portalı  
ANA SAYFABİZHABERİZREKLAM
   
SAĞLIK TERİMLERİ SÖZLÜKÇESİ
İÇERİK
BAŞLIKLAR

Attila AŞUT

Salgın günlerinde her akşam televizyon ekranlarında uzman hekimleri dinleye dinleye neredeyse hepimiz tıpçı olduk! Sağlık terimleri, gündelik yaşamda daha önce hiç bu yoğunlukta kullanılmamıştı. Sözcük dağarcığımız salgın ortamında hayli genişledi.

"Korona Günleri"nde çok sık karşılaştığımız sözcüklerden küçük bir dizelge hazırladık. Yabancı kökenli olanların bulabildiğimiz öz Türkçe karşılıklarını da ekledik. Ortaya küçük çaplı bir "Güncel Sağlık Terimleri Sözlüğü" çıktı. İşte o sözlükçe:

bulaş: Hastalığın bulaşması, virüsün başka bir insana geçmesi, enfeksiyon.

bulaşıcılık: enfektivite. Mikroorganizmanın başka bir canlıya geçme yeteneği. (Fr. infectiosité)

damlacık: küçük damla. (İng. droplet)

dezenfektan: Mikrop kırma özelliği olan madde. (Fr. désinfectant)

dezenfekte: mikroptan temizlenmiş. (Fr. désinfecté)

enfeksiyon: mikrop kapma, hastalık bulaşması, bulaşıcı bir ajanın vücuda girerek çoğalması. (Fr. infection)

enflamasyon: yangı, iltihap. (Fr. inflammation)

entübe: solunum aygıtına (tüpe) bağlı olma durumu. (Fr. intubé)

entübasyon kabini: Entübe hastaların sağaltım gördüğü yalıtılmış oda.

epidemi: salgın. (Fr. épidémie)

epidemiyoloji: Salgın hastalıkları inceleyen hekimlik dalı. Salgınbilim. (Fr. épidémiologie)

filyasyon: Bulaşıcı hastalıklarda ilk kaynağı bulmak için yapılan geriye dönük çalışma. (İng. filiation).

hidrofil: Suyu tutabilen, sucul. (Yun. hidro: su, filios: arkadaş)

hijyen: Sağlık korumayla ilgili tıp dalı. Sağlığa zarar verecek ortamlardan korunmak için alınan temizlik önlemleri. (Yunan mitolojisinde sağlık tanrısı Asklepios'un kızı Hygieia'dan geliyor).

hijyenik: Mikroptan arınmış, sağlığa uygun, temiz, steril.

immün: bağışık. (Fr. immunitaire)

immünite: bağışıklık. (Fr. immunité

immünoloji: Bağışıklık bilimi, bağışıklıkbilim. (Fr. immunologie)

izolasyon: yalıtım, tecrit. (Fr. isolation)

karantina: Bulaşıcı bir hastalığın yayılmasını önlemek için belli bir bölgenin denetim altında tutulup giriş çıkışların engellenmesi biçimindeki sağlık önlemi. Hastalıklı kişiyle temas etmiş olanların kuluçka dönemi süresi kadar toplumdan ayrı tutulması. (Quarantina, İtalyancada "kırk gün" demekmiş.)

mutasyon: evrim geçirme, genetik olarak değişime uğrama. (Fr. mutation)

pandemi: Küresel salgın. Kıran. (Fr. pandémie)

PCR: Moleküler bir tanı tekniği. (İng. Polimeraz Chain Reaction sözcüklerinin kısaltması.)

PCR testi: Bu teknikle yapılan laboratuvar araştırması, sürüntü testi.

peak yapmak: Tepe değerlere ulaşmak.

pnömoni: Ateş ve öksürükle beliren tehlikeli bir akciğer yangısı, batar. (Ar. zatürre, Lat. pneumonia)

Ro değeri: Bir kişinin virüsü başkalarına bulaştırma sayısı, yayılma hızı.

semptom: belirti. (Fr. symptôme)

sosyal izolasyon: toplumsal yalıtım. (Fr. isolement social)

sosyal mesafe: fiziksel mesafe, güvenli uzaklık.

sürveyans: Bulaşıcı hastalık sırasında sürekli olarak temaslıların araştırılması, bulunanlara gerekli girişimlerin yapılması, sonuçların istatistiksel olarak değerlendirilmesi. (Fr. surveillance)

toraks: göğüs boşluğu (İng. thorax)

temaslı: Hasta kişiyle temas etmiş kişi.

vaka: olgu. (İng. case)

ventilatör: solunum aygıtı. (Fr. ventilateur)

virüs: bulaşıcı hastalıklara yol açan ve yalnızca canlı hücreler içinde çoğalabilen en küçük mikroorganizma grubu. (Fr. virus)

virülans: Bir mikrobun patojenliği, yani hastalığa neden olma yeteneği ve gücü. (İng. virulence)

* * *

Görüldüğü gibi, sağlık biliminin daha önce genel dolaşımda olmayan terimleri, korona virüsü dolayısıyla yaşamımıza girmiş bulunuyor.

Bu salgının uzun süreceği düşünülürse, ileriki günlerde sağlık dağarcığımıza daha başka sözcüklerin de ekleneceğini söyleyebiliriz. Dolayısıyla yıllar önce basılan Hekimlik Terimleri Sözlüğü'nün güncellenmesi gerekecek. Eskiden bu işi Türk Dil Kurumu yapıyordu. Şimdilerde kim yapar, yanıtını ben de bilmiyorum...

attila.asut@gmail.com

NÂZIM’I DA YOK SAYDILAR! KAVRAMLAR ÜZERİNE GÖRÜŞLER SAĞLIK TERİMLERİ SÖZLÜKÇESİ EKONOMİ TÜRKÇEYİ DE VURDU! DİLSEVERLER YAZIYOR LİBERALDEN LİBOŞA… KİRLETİLMİŞ SÖZCÜKLER KKTC’NİN GÜNDEMİNDE ŞEFTALİ KEBABI VAR! SÖZCÜKLER DE KİRLENİR! DİLCİLER, “OLGU” VE “BULAŞ” İÇİN NE DİYOR? TARTIŞILAN SÖZCÜK: “BULAŞ” SÖZCÜKLER TEK ANLAMLI DEĞİLDİR TÜRKÇESİ VARKEN… KORONA SORULARI KORONA DEYİŞLERİ CEM, CAMİ, CEMAAT… KORONA SÖZLÜĞÜ “DOLAYIM” SÖZCÜĞÜ “MEDYA”YI KARŞILAR MI? “SOSYAL MEDYA” DEDİKLERİ… ANAMIN SÖZLERİ “BABAANNEMİN LÜGATİ” KISA TÜMCE UZUN TÜMCEYİ DÖVER! “SÖZCÜKTE TÜMCE YANLIŞI” OKURU SOĞUTAN YANLIŞLAR DURAKSATAN YAZIM KONULARI BİRİLERİNİN “FİKRİ GELMİŞ”! YABANCI SÖZCÜKLERE TÜRKÇE KARŞILIKLAR “ÇILGIN PROJE”NİN ADI BİLE YANLIŞ! ÇİLEDEN ÇIKARAN YANLIŞLAR! SÖZCÜKLERİN YAZIMI NEDEN FARKLI?
 
1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10
 8 :
 

Bizhaberiz Bağımsız Haber Portalı

BİZHABERİZ BAĞIMSIZ HABER PORTALI | Bizhaberiz.net © 2018 | Son Güncelleme : 05.07.2020 - 07:52:03 | Şu an 101 kişi online | Kullanım Koşulları